«Για να δώσει καρπό η πράξη μας χρειάζεται την αλήθεια»

Minotaur comic, Eingang, Entrance

Minotaur comic, (Eingang, Entrance)

Άτομο που αντιλαμβάνεται ταχύτατα και αποφασίζει σταθερά, ο ηγέτης ξέρει να επιλέγει συνεργάτες και να τους ακούει. Όμως στην περίπτωσή του ο δείκτης υψηλής φυσικής νοημοσύνης χρειάζεται τη συναισθηματική νοημοσύνη της ωριμότητας. Η συναισθηματική νοημοσύνη εμποδίζει το ακαταλόγιστο της θέλησης να δικαιωθεί στην παραζάλη της μάχης και η μέθη της επιβολής να σκοτίσει τη συνείδηση. Τα βιώσαμε στην Ελλάδα κατά την πτώση της απριλιανής δικτατορίας, οπότε η γενιά του Πολυτεχνείου με την υπεροψία ενός νικητή που δεν ενδιαφέρθηκε να σκεφτεί τη νίκη του, εξαργύρωσε βιαστικά το επίτευγμα, με τα σύμβολα και τα προνόμια της εξουσίας. Χωρίς στοιχειώδη εφόδια η γενιά τούτη η οποία κυβερνά ως σήμερα, ακολούθησε με ασύνειδη μακαριότητα το δρόμο του λαϊκισμού, υποδαύλισε ένα πνεύμα εμφυλίου πολέμου και οδήγησε τον τόπο στη σημερινή κατάντια. Ήταν ίσως το μόνο που μπορούσε να κάνει με μια σκέψη βγαλμένη από την ιδεολογική παράνοια.

Η ιδεολογία που έφερε αναδρομικά το εμφυλιακό μένος ως περιεχόμενο της πολιτικής σε ειρηνική περίοδο, τροφοδότησε φαντασιώσεις «απελευθερώσεων» οι οποίες συγκάλυψαν χρόνια νοσήματα, όπως η βαθύτατη αδιαφορία του μέσου Έλληνα για ό,τι σχετίζεται με την κατηγορία των κοινών αγαθών, την καθαριότητα, ας πούμε, των δρόμων, τη δημόσια εκπαίδευση και υγεία ή τα δημόσια οικονομικά. Κολλημένος σε όσα του ανήκουν, ο Ρωμιός διατηρεί και αναπαράγει την ψυχολογία μικρού παιδιού, το οποίο βρίσκει ασφάλεια, όχι όμως και ενηλικίωση, στην πατρική προστασία του κρατισμού, του κομματικού- συντεχνιακού συστήματος και της διαπλοκής με τους εκάστοτε κυβερνώντες.

Οι λαϊκίστικοι παληκαρισμοί της μεταπολίτευσης διαθέτουν βαθύτερα ερείσματα στη διχαστική ροπή που δηλητηριάζει τη συλλογική μας ψυχή. Δύσκολα θα ακούσεις στις συντροφιές καλό λόγο για απόντα, σαν να μειώνει η όποια αξία του τη δική μας εικόνα στα μάτια των άλλων, ενώ στην πραγματικότητα απειλούμαστε από τον παιδικό εαυτό μας.

Υπάρχει ωστόσο και κάτι πιο κρίσιμο: η μυθική πίστη στο υπέρλογο διαπερνά τη σκέψη μας και απωθεί τα έλλογα κριτήρια με την καθολικότητά τους, περιορίζοντάς τα σε υπολογιστική εξυπηρέτηση των γενικών επιδιώξεων που αρκούνται στην (κουτο)πονηριά. Μηδενίζουμε τον άλλο ηθικά και τον αποκλείουμε μόνο και μόνο επειδή είναι διαφορετικός άλλος, με τίμημα το μόνιμο κοινωνικό κατακερματισμό και την εκ προοιμίου αντιπαλότητα.

Ο πολυκέφαλος διαρκής εμφύλιός μας πόλεμος, δείχνει απουσία πνευματικής ανεξαρτησίας που υποδαυλίζει τη μελαγχολία της νοσταλγίας και την αισιοδοξία των αποκαλύψεων. Εδραιώνει την κοντή μνήμη η οποία δεν αφήνει να μαθαίνουμε από τα παθήματα, καλλιεργεί τις αυταπάτες της «χαρισματικής» – εννοείται άκοπης επάρκειας και απαγορεύει να αναλάβουμε ευθύνες ως πολίτες.

Μια κοινωνία μπορεί να ελπίζει όταν έχει επίγνωση πως τα ελεύθερα στις επιλογές τους άτομα είναι και υπεύθυνα για τις πράξεις τους. Αλλιώς τη θέση του μέλλοντος παίρνει η μεγαλομανία, ένα είδος παιδικής αυταρέσκειας. Τυχαία, άραγε, φτάσαμε από τις κωμωδίες των αγαθών ψυχών που επέμεναν να είναι κάτι άλλο από τον εαυτό τους, στη σουρρεαλιστική διάλυση των πάντων με τον Βέγγο; Στο πρόσωπο του τελευταίου ο Ρωμιός δεν τρέχει απλώς να βολέψει καταστάσεις με τις φαντασιώσεις του. Τρέχει και δεν φτάνει, ακριβώς γιατί δίνει στο βόλεμα εσχατολογικές διαστάσεις. Πληρώνει έτσι την ασυνειδησία του χρόνου και την αδυναμία του να ανοίξει στην πίστη χώρο για τη λογική και για την προσπάθεια που αυτή ζητάει.

Λίγο περισσότερα από το κείμενο του Στέλιου Ράμφου εδώ:
Η ευκαιρία της κρίσεως, του Στέλιου Ράμφου, 30/05/2011

Στην αρχή του άρθρου (πριν από το απόσπασμα παραπάνω) ο Στέλιος Ράμφος αναφέρεται πάλι στην έλλειψη ηγεσίας σαν βασικό χαρακτηριστικό της επικαιρότητας. Το παρέλειψα εδώ επίτηδες, γιατί όταν μιλάς στους Έλληνες για ηγέτες, τους φέρνεις σε πολύ δύσκολη θέση. Η αλήθεια είναι ότι στο δεύτερο, τρίτο διάβασμα πείστηκα ότι πράγματι με μια στρατηγική περισσότερο ματιά, η επικαιρότητα που διανύεται στην Ελλάδα εκτός των άλλων βαθιών προβλημάτων νοοτροπίας και παιδείας, έχει σοβαρότατο έλλειμμα στους ηγετικούς ρόλους των πολιτικών διαχειριστών. Ή για να το πούμε αλλιώς, αν ένας (κι ακόμη καλύτερα κάποιοι) αναλάμβαναν πολιτική ευθύνη αυτόβουλων χειρισμών από την ελληνική πλευρά, αν δηλαδή είχαν άποψη και μπορούσαν να διαμορφώσουν στόχους πολιτικούς με προοπτική που υπόσχεται μέλλον και ταυτόχρονα μετέδιδαν την αίσθηση ότι ξέρουν τι κάνουν (και αν η κοινωνία αποφάσιζε να σταθεί από πίσω τους) αλλιώς θα συζητούσαμε για το πολιτικο-οικονομικό πρόβλημα τώρα.

«Δεν είναι ψέμα· η χώρα πάσχει από τη διεθνή κερδοσκοπία, μόνο που για να σπεύσουν οι ύαινες απαιτείται ψοφίμι»
Κωστής Παπαγιώργης, «Ελληναριό» Μάρτιος 2010.

Μπορεί αυτή η διαπίστωση, του ελλείμματος στους ηγετικούς ρόλους, να συγκρούεται με τις προσδοκίες μας και τις σύγχρονες προβολές (ευχών) για μια κοινωνία υπεύθυνων ενεργών ατόμων. Γιατί σύμφωνα με την σύγχρονη κοσμολογία, κέντρο του big bang (κέντρο του σύμπαντος) είναι ΟΛΑ τα δυνατά σημεία που μπορεί κανείς να ορίσει στο σύμπαν, και τίποτα πια δεν επιτρέπεται να κρύβεται και να δικαιολογείται πίσω από τον ρόλο της «επαρχίας». Αλλά ακόμη και με τέτοιο πνεύμα, το κολοβό φίδι είναι εδώ: ούτε ο λαός ούτε οι ηγέτες του δεν καταφέρνουν ακόμη να διακρίνουν περιθώρια χειρισμών και μαλώνουν για το αν θα πρέπει να κάνουμε αυτό που μας επιβάλουν η όχι. Δυσκολευόμαστε όμως να πούμε το όχι, γιατί δεν ξέρουμε σε τι θα πρέπει μετά να πούμε ναι. Και προφανώς το «ναι» που απαιτείται να ειπωθεί, εμπεριέχει του ίδιου οδοσστρωτικού βάρους αλλαγές στη ελληνική κοινωνία, όπως και η έξωθεν επιταγές. Με την διαφορά βέβαια της αυτόβουλης επιδίωξης και σαφή πρόθεση για την έξοδο από την παρακμή πάνω σε δρόμους δικούς μας κι όχι με απλά εισαγόμενα μοντέλα μιμήσεως της προόδου. Η ελληνική αναπηρία για τον ορισμό της «αλήθειας» κάνει πάλι την εμφάνισή της.

Βέβαια ακόμη πιο ενδιαφέροντα βρίσκω αυτά που λέει ο Ράμφος για να ερμηνεύσει πώς το θυμικό μας, μας φέρνει σ’ αυτές τις καταστάσεις. Η απόσταση για παράδειγμα από τα λογικά εργαλεία της σκέψης. Το βάρος της αδυναμίας να ορίσουμε τους εαυτούς μας και η συνέπειες αυτής της αναπηρίας στις σχέσεις μας και τελικά στην πολιτική.

«Το γεγονός, το οποίο περιπλέκει αφάνταστα τη σημερινή ελληνική κατάσταση, κάνοντάς τη να φαίνεται κατ’ αρχήν αδιέξοδη, είναι ότι η υπέρβαση του παρασιτικού καταναλωτισμού ειδικότερα και του κοινωνικού και ιστορικού παρασιτισμού γενικότερα, η εκλογίκευση της οικονομίας και της εθνικής προσπάθειας στο σύνολο της, δεν προσκρούουν απλώς στα οργανωμένα συμφέροντα μιας μειοψηφίας, η οποία στο κάτω-κάτω θα μπορούσε να παραμερισθεί με οποιαδήποτε μέσα και προ παντός με τη συμπαράσταση της μεγάλης πλειοψηφίας. Τα πράγματα είναι ακριβώς αντίστροφα. Η συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού όλων των κοινωνικών στρωμάτων έχει εν τω μεταξύ συνυφάνει, κατά τρόπους κλασσικά απλούς ή απείρως ευρηματικούς, την ύπαρξη και τις απασχολήσεις της με τη νοοτροπία και με την πρακτική του παρασιτικού καταναλωτισμού και του κοινωνικού παρασιτισμού». […]
«Προϋποθέσεις, παράμετροι και ψευδαισθήσεις της ελληνικής εθνικής πολιτικής» Π. Κονδύλης 1992 !
Περισσότερα από αυτό το κείμενο του Κονδύλη εδώ: Έκπληξη από μια καθημερινότητα

Με άλλα λόγια, τον «οθωμανισμό» είναι πλάνη να τον βλέπουμε σαν εισαγωγή κουλτούρας από την τουρκοκρατία. Αυτά που συνήθως προσπαθούμε να περιγράψουμε λέγοντας «οθωμανικά κατάλοιπα» είναι γέννημα θρέμμα του τόπου. Έχει μεγάλη σημασία να τα δούμε έτσι, γιατί αυτή η πλάνη θα εμποδίζει πάντα να ανακαλύψουμε τί πρέπει ν’ αλλάξει και θα συνεχίσει να τροφοδωτεί με δικαιολογίες ετεροαναφοράς, την ανεύθηνη στάση του ερμαιου και τις συνομοσιολογίες της ψυχολογίας του θύματος.  Την παιδικότητα των συμπεριφορών.

Για να σας δώσω την εικόνα: «τους Τούρκους εμείς τους δείξαμε πως να είναι οθωμανοί» με όλα αυτά που βάζουμε στο μυαλό μας περί κοινωνικών συμπεριφορών και κρατική οργάνωση.  Μια κουλτούρα η οποία είχε εντάξει επίσημα στα εκφραστικά της μέσα και στην οικονομία της την στρατιωτική δράση, την κατάκτηση την επέκταση την υποταγή την εν μέρει αφομοίωση του άλλου (κάποιοι έπρέπε να παραμείνουν άπιστοι για να πληρώνουν) και άλλα παρόμοια ιστορικά, δεν τα καταφέρνει χωρίς σφιχτές οργανωτικές δομές στην κοινωνία τις νοοτροπίες και το κράτος. Στην σημερινή Τουρκία δηλαδή, (ακόμη μέχρι σήμερα ισχυρά στρατοκρατούμενη με το στρατό σε ρόλο μοχλού της κοινωνίας) η συμμόρφωση στην απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους, μαθαίνω ότι έχει επιτυχία. Στην Ελλάδα δεν το είδα. (Ούτε στη Γερμανία παρακαλώ, για να αναιρέθούν οι ρηχές προκαταλήψεις της απλοποιητικής άγνοιας). Τέλος πάντων, το θέμα μας είναι οι Έλληνες και το μέλλον τους τώρα. Οι Τούρκοι όπως έχω ξαναπεί, είναι απλώς το αντικαθρεύτισμα του αυτομολήσαντος εαυτού μας γι’ αυτό χρειάζεται να τους πέρνουμε συνέχεια στο στόμα μας.

Μια κοινωνία μπορεί να ελπίζει όταν έχει επίγνωση πως τα ελεύθερα στις επιλογές τους άτομα είναι και υπεύθυνα για τις πράξεις τους. (Στέλιος Ράμφος)
Αυτό δεν γίνεται χωρίς το Εγώ και την ατομικότητα η οποία ψάχνει την αξιοπρέπειά της όχι τόσο στην «ευγενή καταγωγή» αλλά στη ανοιχτή δυνατότητα που κατακτιέται με το αυτόβουλο και τα εργαλεία του: το θάρρος και τη αρετή. (Η απλή λογική είναι μόνο ένα σχετικό κομμάτι από αυτά τα εργαλεία και καθόλου παντοδύναμο)

Αλλιώς τη θέση του μέλλοντος παίρνει η μεγαλομανία, ένα είδος παιδικής αυταρέσκειας. (Στέλιος Ράμφος)
Βασική αποστολή του παιδιού παραμένει το να χτίσει «Εγώ»

Υποψιάζομαι λοιπόν (ή εύχομαι) ότι οι Αγανακτισμένοι στις πλατείες που μιλούν για «αρχή» και πρωτόγνωρες πολιτικές εμπειρίες θα νιώθουν ταυτόχρονα με την συντροφικότητα που αναπτύσσεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις, και τονώσεις ατομικότητας κι αυτό το θεωρώ ακόμη πιο σημαντικό από τις προσπάθειες για συλλογικότητες γιατί είναι στέρεη βάση για να αλλάξει δρόμο η ελληνική κοινωνία προς το καλύτερο. Κι επειδή η ανάπτυξη ατομικότητας είναι μια αργή εκπαιδευτική διαδικασία, ή θα φανεί τώρα αυτό που συντελείται στην κοινωνία εδώ και δεκαετίες, ή θα χρειαστεί να ξεκινήσει τώρα για να το δούμε να αποτυπώνεται στην ελληνική κοινωνία αργότερα. Γι’ αυτό κρατάω μικρό καλάθι για τις ελπίδες της τωρινής κατάστασης.

Advertisements

One response to “«Για να δώσει καρπό η πράξη μας χρειάζεται την αλήθεια»

  1. Ευχαριστώ πολύ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s